Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Беларусі складае ўжо 5 690 аб’ектаў. У Дзяржаўны спіс, які пастаянна пашыраецца, уключаны помнікі археалогіі, архітэктуры, горадабудаўніцтва, гісторыі мастацтва, нематэрыяльныя праяўленні творчасці чалавека, звычкі, традыцыі, абрады.

У такім багатым спісе ёсць і каштоўнасці з ляхавіцкім адрасам. Напрыклад, мастацкія практыкі саломапляцення Святланы Страмавус (Адахаўшчынскі Дом народнай творчасці), Надзеі Горка, Алены Русакевіч, Людмілы Казлоўскай (Дараўскі Дом рамёстваў).
– Адраджэнне, захаванне і папулярызацыя традыцыйнай культуры Беларусі, і ў тым ліку Ляхавіччыны, з’яўляюцца адным з прыярытэтных напрамкаў работы ўстаноў культуры раёна. Мы ганарымся, што ў нашым раёне беражліва захоўваецца і прымнажаецца гісторыка-культурная спадчына, якая засталася нам ад продкаў. Зацікаўлены ў тым, каб пра гэтыя багацці ведалі не толькі ў Беларусі, але і ў іншых краінах. Таму выступілі з ініцыятывай аб уключэнні элемен-та нематэрыяльнай культурнай спадчыны «Страва з дзёртай бульбы – дранікі, бульбяныя аладкі, бабка і іншыя.

Традыцыі прыгатавання і спажывання» ў Рэпрэзентатыўны спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны чалавецтва. Адзначу, што гэты аб’ект уваходзіць у Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоў-насцей Рэспублікі Беларусь, – расказвае метадыст па народных мастацкіх рамёствах, традыцыях, абрадах, фальклоры раённай цэнтралізаванай клубнай сістэмы Вольга Палуян.
Нацыянальная кухня – адна з асноў самабытнасці народа. У беларусаў ёсць свае традыцыйныя стравы, асновай многіх з іх з’яўляецца бульба. Рэцэпты, традыцыі і спосабы прыгатавання такіх страў – унікальная частка беларускай культуры.
«Вожыкі», «галушкі па-свяціцку», «бабка» – некаторыя назвы страў, якія прэтэндуюць трапіць у спіс каштоўнасцей ЮНЕСКА. Захавальнікамі рэцэптаў гэтых бульбяных страў у Ляхавіцкім раёне з’яўляюцца Галіна Кульбіцкая і Валянціна Карповіч (на здымку) з аграгарадка Малое Гарадзішча, Наталля Гуліцкая з вёскі Ціткаўшчына, Святлана Буйкевіч з вёскі Свяціца.
– Захавальніцай рэцэпта прыгатавання «вожыкаў» у нашай сям’і з’яўляецца мая матуля. Гэта адна з самых любімых страў, і гатуецца яна проста.

Бульбу абабраць, прамыць і надзерці на буйной тарцы. На патэльні абсмажыць грыбы, потым моркву, усё перамяшаць з бульбай, дадаць дробна парэзаную цыбулю, яйка, соль, перац па смаку. На патэльні разагрэць свіны тлушч і выкладваць сталовай лыжкай бульбяную масу ў выглядзе невялікіх аладак. Абсмажваць з абодвух
бакоў да румянай скарынкі.

Такія аладкі атрымліваюцца падобнымі на вожыкаў, адсюль і назва. Падаваць на стол іх трэба гарачымі са смятанай, – дзеліцца Наталля Гуліцкая.
А вось «бабка» з ляхавіцкім каларытам ад Галіны Кульбіцкай:
– Цыбулю пачысціць, нарэзаць невялікімі пласцінкамі і абсмажыць разам з грыбамі на патэльні на сметанковым масле. Бульбу абабраць і надзерці на дробнай тарцы, дадаць соль і перац, перамяшаць. Чыгунок змазаць свіным тлушчам і па чарзе слаямі выкладваць бульбу, грыбы з цыбуляй. Закрываем накрыўкай і ставім у выгарэлую печку. Праз дзве гадзіны дастаём чыгунок і верх «бабкі» заліваем смятанай, перамешанай з кропам. Ставім чыгунок зноў у печку на 20 мінут. Да такой «бабкі» добра падыдзе квашаная капуста.

Не менш апетытны і трэці прэтэндэнт, каб трапіць у спіс ЮНЕСКА, –
«бабуліны галушкі». Сакрэтам прыгатавання стравы, рэцэпт якой дастаўся ад бабулі 1901 года нараджэння, дзеліцца Святлана Буйкевіч:

– Бульбу надзерці на дробнай тарцы, масу адціснуць, даць адстояцца, адстояны крухмал перамяшаць з бульбай. Далей сфармаваць шарыкі дыяметрам 2–2,5 сантыметра. Сушаныя грыбы і парэзаную цыбулю заліць цёплай вадой і даць настояцца. Ваду зліць, грыбы і цыбулю перакінуць у чыгунок, заліць новай вадой, пакласці туды галушкі і паставіць у печ на 20 мінут. Затым дадаць 1/3 шклянкі малака і паставіць у печ яшчэ на
30 мінут.

І яшчэ адна смачная матуліна спадчына.
– Для прыгатавання нашай «бабкі» спатрэбіцца 10–12 бульбін, 3 морквы, 2 цыбуліны, 5-6 яек, свіны фарш, малако, смятана, чорны молаты перац і соль. Сырыя бульбу, моркву, цыбулю надзерці на дробнай тарцы, дадаць усе астатнія інгрэдыенты, акрамя фаршу і смятаны, перамяшаць і выпякаць бліны. Гарачыя бліны перакладваць фаршам і смятанай адзін на адзін. Верхні блін змазаць смятанай, паставіць у печку, – апетытна расказвае Валянціна Карповіч.

Адно важнае удакладненне: зараз далёка не ў кожным доме ёсць печка. А прыгатаваць смачную беларускую страву вельмі хочацца. Як патлумачылі захавальнікі рэцэптаў, прыгатаваць можна і ў духоўцы, і нават у аэрагрылі.

Галіна КАНЬКО.
Ляхавіцкі веснік